⚠️ Bu içerik, Anadolu Üniversitesi AÖF Bilgisayar Programcılığı programındaki ilgili ders için kendi ders çalışma sürecimde hazırladığım, sınav odaklı kişisel ders notlarımdan oluşmaktadır. Sınava hazırlanan öğrencilere ek bir çalışma kaynağı sunmak amacıyla paylaşılmaktadır.
İŞLETİM SİSTEMLERİNİN TANIMI, TARİHÇESİ VE ÖZELLİKLERİ
İşletim Sistemlerinin Tanımı
İşletim sistemleri, bir bilgisayar sisteminde yazılım boyutunda bir yönetici gibi görev yapıp yazılım ve donanım arasındaki iletişim ve haberleşme süreçlerini koordine eden ana yazılımdır. Bilgisayarda yüklü olan programların mevcut donanım kaynaklarını en etkin şekilde kullanmasını sağlar.
İşletim sistemleri donanım ve yazılımlar arasında koordinasyonu sağlarken, kullanıcı arayüzü vasıtasıyla kullanıcıdan gelen talepleri ilgili bileşenlere iletir. Ayrıca kullanıcı işlemlerindeki güvenlik açıklarını kapatmaya çalışır, uygulama yazılımlarını çalıştırır ve bu programların geliştirileceği platformları sunar. Donanım ayrıntılarını ve gerçekleşen karmaşık süreçleri kullanıcıdan gizleyerek kolay kullanım olanağı sunan bu yapıya soyutlama (abstraction) adı verilir.
İşletim Sistemlerinin Kısa Tarihçesi
İşletim sistemlerinin tarihsel gelişimi 5 temel döneme ayrılmaktadır:
- 1. Dönem (Babbage’dan 1950’lere): İngiliz matematikçi Charles Babbage’ın tasarladığı buharla çalışan sayısal bilgisayarda mevcut altyapı yetersizliğinden dolayı bir işletim sistemi yoktu. 1940’lara (II. Dünya Savaşı) kadar elektronik sistemlerde işletim sistemi kullanılmadı. 1947’de Bell Laboratuvarı’nda transistörün keşfiyle vakum tüplerine ihtiyaç kalmadan akım düğmelerle kontrol edilebilir hâle geldi. 1950’li yıllarda Howard Aiken ve John von Neumann vakum tüpleriyle dijital bilgisayarlar geliştirdi; kontrol panellerindeki kablo bağlantıları ve makine dili kullanıldığı için bir işletim sistemine gereksinim duyulmadı.
- 2. Dönem (1955-1965): Büyük ve hantal bilgisayarların soğutulması için klimaların kullanıldığı dönemdir. İlk işletim sistemi prototipi, 1956 yılında General Motors tarafından tek bir IBM ana bilgisayarını (mainframe) çalıştırmak amacıyla geliştirilmiştir.
- 3. Dönem (1966-1980): Transistörlerin yerini entegre devreler almıştır. Bu döneme damgasını vuran işletim sistemi IBM OS/360 olmuştur. 1973 yılında ilk grafiksel kullanıcı arayüzünü (GUI) kullanan bilgisayar Xerox Alto (işletim sistemi: Alto Executive) geliştirilmiştir. 1976’da Steve Jobs ve Steve Wozniak, Apple Computers’ı kurarak ilk tek devre kartlı bilgisayar olan Apple I’i tanıtmıştır.
- 4. Dönem (1980-2015): Kişisel bilgisayarların (PC) her eve girdiği dönemdir. 1981’de Microsoft, metin tabanlı MS-DOS işletim sistemini ilk IBM kişisel bilgisayarında kullandı. 1983’te Apple Lisa, kişisel bilgisayarlar sınıfında ilk kez grafiksel kullanıcı arayüzünü sundu. 1991’de Linus Torvalds tarafından Linux çekirdeği oluşturuldu. 1995’te piyasaya sürülen Windows 95; başlat menüsü, görev çubuğu ve sağ tık özellikleri sunarak günümüz kullanıcı arayüzlerinin temelini attı.
- 5. Dönem (2015-Günümüz): Mobil cihazların, giyilebilir teknolojilerin, Nesnelerin İnterneti (IoT), Bulut Bilişimin, robotik sistemlerin ve kuantum bilgisayarların öne çıktığı; Android ve iOS’un mobil alanda güç kazandığı dönemdir.
İşletim Sistemlerinin Özellikleri ve Görevleri
- İş yükünü kontrol edip sıraya koymak ve öncelikli işleri belirlemek.
- Hızlı yanıt verme süresi sağlamak ve çoklu görevleri (multitasking) yürütmek.
- Hafif ve küçük boyutlu olarak bellek ile diskte fazla yer kaplamamak.
- Farklı kullanıcı hesaplarını (yönetici vs. misafir) yönetmek, yetki ve erişim izinlerini düzenlemek.
- Hatalı işlemleri durdurmak ve kesme (interrupt) mekanizmasıyla kilitlenmelerin önüne geçmek.
- Verileri uzun süreli depolama birimlerinde saklamak, çökmelere karşı korumak ve geri yükleme olanağı sağlamak.
İşletim Sistemlerinin Çalışma Prensibi
- Bilgisayarın güç tuşuna basıldığı anda anakart üzerinde yer alan BIOS (açılış ekranı) devreye girer.
- BIOS donanımları kontrol eder ve tanılar; bir donanım hatasıyla karşılaşırsa sesli/görsel mesaj vererek açılışı durdurur.
- Donanımda sorun yoksa BIOS, işletim sistemini belleğe (RAM) yükleme aşamasına geçer ve sistem hazır hâle gelir.
- İşletim sisteminin ve uygulamaların hızlı yüklenebilmesi için SSD (Katı Hâl Diski) ve yüksek hızlı RAM’lerden faydalanılır; SSD’ler ATA, SATA ve IDE disklere göre hız ve güvenlik açısından üstündür.
🎯 Sınavlık Hap Bilgiler:
- İlk İşletim Sistemi Prototipi: 1956 yılında General Motors tarafından tek bir IBM ana bilgisayarını çalıştırmak için geliştirilmiştir.
- İlk GUI Kullanan Bilgisayarlar: İlk grafik arayüzlü bilgisayar Xerox Alto (1973), kişisel bilgisayar sınıfında ilk grafik arayüzlü model ise Apple Lisa (1983)’dır.
- Soyutlama (Abstraction): Donanım karmaşıklığının kullanıcıdan gizlenerek pratik bir kullanım sunulmasıdır.
- Açılış Sıralaması: Güç Tuşu → BIOS donanım kontrolü → İşletim sisteminin RAM’e yüklenmesi.
İŞLETİM SİSTEMLERİNİN YÖNETİM İŞLEVLERİ
İşletim sistemlerinin 4 temel yönetim işlevi bulunmaktadır:
Dosya Yönetimi
- Yeni dosya/klasör oluşturma, silme, kopyalama, taşıma ve izinleri düzenleme görevlerini yürütür.
- Kök Dizin (Root): Hiyerarşik ağaç yapısının başlangıç noktasıdır (ör.
C:\veyaroot\). - Dosya Sistemleri: FAT, NTFS, EXT4, HFS+, XFS ve UFS işletim sistemlerinin kullandığı temel dosya yönetim sistemleridir.
- Dosyaların uzantıları kimlik görevi görür (
.txt,.mp4,.jpg,.pngvb.). - Dosya özellikleri penceresinde dosya türü, boyutu, konumu, oluşturulma/erişim tarihleri ve salt okunur/gizli öznitelikleri saklanır.
Aygıt Yönetimi
- Diğer adıyla Giriş/Çıkış Yönetimi (I/O Management) olarak bilinir.
- Tüm giriş ve çıkış donanımlarının organizasyonunu sürücü (driver) yazılımları üzerinden gerçekleştirir.
- Sürücü güncelleme, aygıtı devre dışı bırakma ve yeni donanım tarama gibi işlevleri kapsar.
Bellek Yönetimi
- Ana belleğin (RAM) süreçler arasında paylaşılmasını ve iş bitince boşaltılmasını yönetir.
- Sanal Bellek (Virtual Memory): Fiziksel RAM yetersiz kaldığında sabit diskin (HDD/SSD) bir bölümünün geçici olarak RAM gibi taklit edilip kullanılmasıdır.
- Fiziksel Bellek Türleri:
- RAM (Geçici/Uçucu): Elektrik kesildiğinde veriler silinir (SRAM, DRAM, SDRAM, DDR4 vb.).
- ROM (Kalıcı): Yalnızca okunabilir bellektir. PROM (1 kez yazılır), EPROM (ultraviyole ışıkla silinir), EEPROM ve Flash Bellek (elektrikle silinip yazılır) türleri bulunur.
- Önbellek (Cache Memory): İşlemci (CPU) ile ana bellek (RAM) arasında yer alan çok hızlı ve küçük bellektir; sık erişilen verileri tutarak bellek erişim süresini azaltır.
İşlem/Süreç Yönetimi
- Süreçlerin oluşturulması, sıralanması, senkronizasyonu ve silinmesini sağlar.
- Kesme (Interrupt): Donanım veya yazılımlardan işlemciye gönderilen acil dikkat sinyalidir; yürütülen programı geçici durdurup öncelikli işlemi yaptırır.
- Kesmeler doğru yönetilmezse sistem kilitlenme (deadlock / sonsuz döngü) durumuna geçer.
🎯 Sınavlık Hap Bilgi:
Kesme (Interrupt): Ders kitabında Kesme; “İşletim sistemlerinin donanımlara mevcut işi durdurup veya ara verip farklı iş ve işlemleri gerçekleştirmesini sağlayan sinyallerine kesme adı verilmektedir.” cümlesiyle açıklanmaktadır.
🧠 Konuyu Derinleştirelim: Kesmelerin Gerçek İşleyişi: Ders kitabındaki tanım sınav için geçerli olsa da, gerçek donanım mimarisinde ufak bir yön yanılgısı barındırır. Gerçekte kesme (interrupt) sinyalleri işletim sisteminden donanıma değil; tam aksine donanımdan işlemciye gönderilir. Bu kusursuz süreç şu üç adımda gerçekleşir:
- Tetikleyici (Donanım): Bir donanım (örneğin klavye, fare veya sabit disk) bir eylem gerçekleştiğinde işlemcinin (CPU) özel bir pinine elektriksel bir sinyal gönderir. Kesme sinyalini asıl üreten donanımdır.
- Aracı (İşlemci / CPU): İşlemci bu sinyali alır almaz donanımsal düzeyde o an yaptığı işi durdurur, mevcut durumu kaydeder ve durumu hemen İşletim Sistemine iletir.
- Yönetici (İşletim Sistemi): İşletim sistemi tam bu aşamada devreye girer. Gelen kesmenin ne olduğunu anlar ve bünyesindeki Kesme Hizmet Programını (ISR – Interrupt Service Routine) çalıştırır. İlgili donanımın talebini yerine getirir ve ardından işlemcinin yarım bıraktığı eski işine geri dönmesini sağlar.
Diğer İşlevler
- Güvenlik modülü: Şifre, güvenlik duvarı (firewall), antivirüs ve biyometrik tanıma (yüz, parmak izi) bileşenleriyle yetkisiz erişimleri önler.
- Sistem performansı kontrolü: Hizmet talepleri ve sistemin verdiği yanıt arasındaki gecikmeleri kaydeder.
- Komut yorumlama: Sistem kaynakları tarafından verilen komutları yorumlar ve bu komutları işlemek için sistem kaynaklarını kullanır.
- İletişim yönetimi: Bilgisayar sistemlerinde çeşitli kullanıcıların derleyicilerin ve başka bir yazılım kaynağının koordinasyonunu sağlar ve gerekli atamaları gerçekleştirir.
- Ağ iletişimi ve yönetimi: Donanım kaynaklarının ağ üzerinden birbirleriyle iletişim kurmasını koordine eder. Ayrıca ağ bileşenlerinin düzgün bir şekilde çalıştırılmasını ve gerekliyse diğer kullanıcılarla veya bileşenlerle paylaştırılmasını sağlar.
🎯 Sınavlık Hap Bilgiler:
- İşletim Sistemlerinin 4 Temel Yönetim İşlevi: Dosya Yönetimi, Aygıt Yönetimi, Bellek Yönetimi ve İşlem/Süreç Yönetimi.
- Sanal Bellek: RAM yetersizliğinde diskin bir bölümünün RAM gibi taklit edilerek kullanılmasıdır.
- Önbellek (Cache): CPU ile RAM arasındaki en hızlı bellek olup veriye erişim süresini düşürür.
- EPROM vs. EEPROM: EPROM ultraviyole (UV) ışıkla silinirken; EEPROM ve Flash bellek elektrikle silinip programlanır.
İŞLETİM SİSTEMİNİN YAPISI VE BİLEŞENLERİ
İşletim sistemleri en dıştan en içe doğru katmanlı bir yapıya sahiptir:
Kullanıcı Arayüzü
- Grafiksel Kullanıcı Arayüzü (GUI): Simgeler, düğmeler ve menüler vasıtasıyla fare/touchpad kullanarak işlem yapılmasını sağlar.
- Metin tabanlı komut satırlarının (CLI) yerini alarak bilgisayar kullanımını herkes için kolaylaştırmıştır.
Kabuk (Shell)
- Kullanıcı arayüzü ile Çekirdek katmanları arasında yer alır.
- Kullanıcıdan gelen komutları yorumlayarak çekirdeğe iletmekle sorumludur.
- API (Application Programming Interface): Bir uygulamanın başka bir uygulama veya işletim sisteminin fonksiyonlarını kullanmasını sağlayan arayüzlerdir.
Çekirdek (Core / Kernel)
- İşletim sisteminin kalbidir; donanım aygıtları ile yazılımları birbirine bağlar, iletişimi ve senkronizasyonu sağlar.
- Uygulamalar çekirdekten bir işlem talep ettiğinde sistem çağrılarını (system calls) kullanır.
- 4 Çekirdek Türü Bulunmaktadır:
- Monolitik Çekirdek: Tüm işletim sisteminin tek parça çekirdek alanında çalıştığı modüler olmayan yapıdır (Ör: Unix, MS-DOS).
- Mikro Çekirdek: Belli işleri tanımlanmış, modüler ve küçük kaynak kodlu çekirdektir.
- Ekzo Çekirdek: Donanım kaynaklarının doğrudan yönetimini uygulamalara bırakan yapılardır.
- Melez (Hibrid) Çekirdek: Monolitik ve mikro çekirdek mimarilerinin avantajlarını birleştiren yapıdır.
🎯 Sınavlık Hap Bilgiler:
- Katman Hiyerarşisi:
- En dışta Kullanıcı Arayüzü (GUI),
- Ortada komut yorumlayan Kabuk (Shell / API),
- En içte ise donanımı yöneten Çekirdek (Kernel) bulunur.
- Sistem Çağrısı: Yazılımların çekirdekten doğrudan işlem/kaynak talep etme yöntemidir.
- Monolitik Çekirdek: Unix ve MS-DOS gibi modüler olmayan tek parça çekirdek mimarisidir.
İŞLETİM SİSTEMLERİNİN TÜRLERİ
İşletim sistemleri “aygıt türüne” ve “kaynak kodu türüne” göre iki ana kategoride sınıflandırılır.
Aygıt Türüne Göre İşletim Sistemleri
1. Sunucu İşletim Sistemleri
- Güçlü sunucu donanımlarına kurulan, istemci-sunucu (client-server) mimarisiyle çalışan sistemlerdir.
- Web, e-posta, veritabanı, dosya ve uygulama sunucusu rollerini üstlenir.
- 2015 yılı pazar gelir payında Windows Server (%54) liderdir; Linux sunucular (%17) ikinci sıradadır.
- Örnekler:
- Microsoft Tabanlı (Windows):
- Home Server,
- Home Server 2011,
- Server 2008/2012/2016/2019
- Apple Tabanlı:
- MacOS Server,
- Apple Network Server,
- Linux/Unix Tabanlı:
- RedHat,
- Debian,
- Ubuntu Server,
- Suse,
- Fedora,
- FreeBSD,
- Solaris
- Microsoft Tabanlı (Windows):
2. Mobil İşletim Sistemleri
- Akıllı telefon ve tabletlere özel geliştirilmiştir; masaüstü sistemlerle doğrudan değişmeli çalışamazlar.
- Küresel Pazar Payı (Mart 2020): Android %72.26 ile lider, iOS %27.03 ile ikincidir. Türkiye’de Android kullanımı %84.05’tir.
- iOS: Apple tarafından geliştirilmiştir (2007, ilk adı iPhone OS). Kapalı kaynak kodlu olmasına rağmen açık kaynaklı Unix tabanlı Darwin altyapısına dayanır. Uygulamalar sadece App Store’dan yüklenebilir.
- Android: 2003’te kurulup 2005’te Google tarafından satın alınmıştır. Linux çekirdeği temel alınarak Java, C, C++ dillerinde yazılmıştır. Uygulama uzantısı .apk’dır. Yazılım geliştirme kiti Android Studio‘dur. 1.5-9.0 arası sürümleri tatlı/şekerleme isimleriyle adlandırılmıştır.
- Windows Mobile / Phone: Microsoft’un mobil sistemidir; Windows 10 Mobile geliştirilmesi Aralık 2019’da durdurulmuştur.
- Tizen: Linux tabanlı, açık kaynaklı esnek mobil sistemdir; Linux Vakfı ve Samsung tarafından akıllı TV, giyilebilir cihaz ve araç içi sistemlerde kullanılır.
- Symbian: Nokia’nın kullandığı, Android öncesinin en popüler mobil sistemidir (2012’de desteği kesilmiştir).
- Bada: Samsung’un geliştirdiği, 2013’te Tizen ile birleştirilen sistemdir.
- KaiOS: Tuşlu telefonlar için geliştirilmiş Linux tabanlı kapalı kaynaklı sistemdir. Firefox OS’un devamıdır. Düşük bellek ve pil tüketimiyle Hindistan gibi ülkelerde iOS’u geçerek 2. sıraya yerleşmiştir.
- Ubuntu Touch: Canonical tarafından geliştirilen açık kaynaklı Unix/Linux tabanlı mobil sistemdir; “masaüstü modunda” PC gibi çalışabilir.
3. Kişisel Masaüstü İşletim Sistemleri
- Masaüstü ve dizüstü bilgisayarlarda kullanılır.
- Pazar Payı: Dünya genelinde Windows (%77.1) liderdir; macOS (%18.34) ikinci, Linux (%1.71) üçüncü sıradadır. Türkiye’de Windows %86.18 oranındadır.
- Microsoft Windows: Kapalı kaynak kodlu, ücretli sistemdir. İlk sürümü 1985’te MS-DOS üzerine grafik arayüz olarak çıkmıştır. Windows 95, başlat menüsü, görev çubuğu ve sağ tık özellikleri sunan ilk kırılma noktasıdır. Varsayılan tarayıcısı Edge (Chromium tabanlı)’dir.
- Apple macOS: Kapalı kaynaklıdır ancak açık kaynaklı Unix tabanlı Darwin çekirdeğine dayanır. Varsayılan tarayıcısı Safari, hızlı arama aracı Spotlight‘tır. 10.15 sürüm adı Catalina‘dır.
- Linux: 1991 yılında Linus Torvalds tarafından geliştirilmeye başlanan Unix tabanlı açık kaynaklı işletim sistemi çekirdeğidir. GNU Genel Kamu Lisansı (GPL) ile sunulur. Farklı uygulamalarla birleştirilmiş sürümlerine Linux Dağıtımı (Distribution) denir (Ör: Ubuntu, Debian, Pardus, Fedora, Mint, RedHat). Türkiye’nin yerli dağıtımları Pardus, Archman, Pisi vb.’dir.
GNU Genel Kamu Lisansı, Richard Stallman tarafından ortaya atılan serbest yazılım modelidir ve yazılımların açık kaynak kodlu olması gerektiğinden hareket etmektedir. Böylece herkesin daha özgün, daha özgür ve daha yaratıcı çalışmalar yapacağı öngörülmektedir. GPL (GNU Public Licence), en yaygın kullanılan özgür yazılım lisansıdır.
4. Diğer (Gömülü) İşletim Sistemleri
- Beyaz eşyalar, otomobil multimedya sistemleri, ATM’ler, GPS navigasyonları, akıllı saatler ve router gibi cihazlarda tek bir göreve odaklanmış gömülü (embedded) işletim sistemleridir.
💡 Aygıt Türüne Göre İşletim Sistemleri Karşılaştırması
| Tür | Kullanım Alanı | Pazar Lideri | Öne Çıkan Diğer Örnekler |
|---|---|---|---|
| Sunucu (Server) | Veri merkezleri, bankalar, ağ yönetimi | Windows Server (%54) (2015) | Linux (RedHat, Debian, Ubuntu Server), macOS Server |
| Mobil | Akıllı telefon, tablet, giyilebilir cihaz | Android (%72.26) (Mart-2020) | iOS (%27.03), KaiOS, Tizen, Ubuntu Touch |
| Masaüstü (Desktop) | PC ve dizüstü bilgisayarlar | Windows (%77.1) (Mart-2020) | macOS (%18.34), Linux Dağıtımları (Pardus, Ubuntu) |
| Gömülü (Embedded) | ATM, Otomobil, Smart TV, Akıllı Ev | Özel Odaklı Sistemler | KaiOS, Tizen TV, Android TV |
Kaynak Kodu Türüne Göre İşletim Sistemleri
Açık Kaynak Kodlu İşletim Sistemleri
Kaynak kodları herkesin erişimine, incelemesine, değiştirmesine ve dağıtmasına açıktır. Gönüllü geliştiricilerin sürekli desteği ile güvenli, esnek ve düşük maliyetli olmaktadır.
- Açık kaynak kodlu yazılımlar, kaynak kodlarıyla beraber yayımlanarak dünyanın her bölgesinden yazılımcıların ortak çalışmasının ürünü olarak sürekli gelişim içerisindedir.
- Açık kaynak kodlu yazılımların büyük çoğunluğu kâr amacı gütmezler.
- Açık kaynak kod hareketinin en önemli öncülerinden biri Linux çekirdeği ve bu çekirdekten üretilmiş yüzlerce Linux dağıtımı işletim sistemleridir. Bu dağıtımların tamamı açık kaynak kodludur ve yazılımcılara kaynak kodlarıyla birlikte sunulmaktadır.
- Her açık kaynak kodlu sistemin tüm bileşenleriyle açık değildir. Android, açık kaynaklı Linux işletim sistemine dayanan ve en bilinen mobil işletim sistemlerinden biri olsa da birçok özel, kapalı kaynak uzantısına sahip tescilli eklentiyi de bünyesinde barındırmaktadır.
- Açık kaynaklı yazılım ve uygulama örnekleri:
- Phyton, Java, MySQL, Apache HTTP Server, NGINX, osCommerce, Notepad++, Mozilla Firefox, Google Chrome/Chromium, GIMP, LibreOffice, Open Office.
- Açık kaynaklı işletim sistemi örnekleri:
- Linux / Linux çekirdeği, Android, Qubes OS, Haiku, Redox, Solus, FreeBSD, Arduino, Pardus, Ubuntu, X Ubuntu, Debian, Fedora, Linux Mint, Gentoo, Open Mandriva, Open SUSE, Slackware, Elementary OS, Caldera, Darwin, AROS, FreeDOS, Tock, Subgraph OS, AquilaOS, React OS, Chrome OS, Zorin OS, Deepin, Red Hat, Knoppix, MINIX, OpenBSD, Helen OS
- Lisans: GNU Genel Kamu Lisansı (GPL) ve Open Source Initiative (OSI) ilkeleri esastır.
Kapalı Kaynak Kodlu (Tescilli / Proprietary) İşletim Sistemleri
- Kaynak kodları gizlidir; kullanıcılar koda değil sadece kullanım hakkına (lisansa) ödeme yapar.
- Büyük çoğunluğu ücretli ve tescilli (proprietary) uygulamalardır.
- Genellikle kâr amacı güderler. Değiştirilmesi ve dağıtılması yasal olarak sınırlandırılmıştır.
- Üzerinde değişiklik yapılamaması için özel kodlar ve kriptografi kullanılır.
- Kapalı kaynak yazılımlarda, kullanıcılar yazılımı kodlarıyla birlikte satın almaktan ziyade, sadece kullanmak için ödeme yapmaktadır.
- Kapalı kaynak kodlu yazılım örnekleri:
- Microsoft Office, Adobe Photoshop, Adobe Acrobat Pro, Kaspersky Antivirus, Norton Antivirus.
- Kapalı kaynak kodlu işletim sistemi örnekleri:
- Microsoft Windows, Apple MacOS, Apple iOS, Windows Mobile, KaiOS
🎯 Sınavlık Hap Bilgiler:
- Mobil Pazar Liderleri: Dünyada ve Türkiye’de açık açık ara lider Android‘dir (%72.26 / %84.05), ikinci sırada iOS yer alır.
- Android Uzantısı ve Çekirdeği: Android Linux çekirdeği kullanır ve uygulama uzantısı .apk‘dır.
- Linux Dağıtımı (Distribution): Linux çekirdeği üzerine farklı masaüstü ve paketlerin eklenmesiyle oluşan özelleştirilmiş işletim sistemleridir (Ör: Pardus, Ubuntu).
- GPL (GNU Genel Kamu Lisansı): Yazılımların açık kaynak kodlu ve özgürce paylaşılabilir olmasını güvence altına alan lisans modelidir (Richard Stallman).
📚 Kaynakça ve Kaynak Güncelliği: Bu ders notu, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları’na ait Bilişim Teknolojileri ders kitabının Temmuz 2020 Baskısı, (AÖF Yayın No: 2811, E-ISBN: 978-975-06-3820-6) temel alınarak kendi ifadelerimle hazırlanmıştır. Konu bütünlüğünü korumak amacıyla temel kavram ve tanımların anlamı ana kaynağa bağlı kalınarak aktarılmış, içerik sınav odaklı kişisel ders notları biçiminde düzenlenmiştir. Bu notlar belirtilen baskıyı esas almakta olup kitabın daha sonraki baskılarını, Anadolum e-Kampüs üzerinden yapılan güncellemeleri veya müfredat değişikliklerini yansıtmayabilir. Sınava hazırlanırken Anadolu Üniversitesi tarafından sunulan güncel ders materyalini kontrol etmeniz önerilir. Kitabın basılı sürümüne Anadolu Üniversitesi Kitap Satış Sistemi, güncel dijital ders materyallerine ise Anadolum e-Kampüs üzerinden ulaşabilirsiniz. Ayrıca bu içerik, Anadolu Üniversitesi tarafından hazırlanmış veya onaylanmış resmî bir ders materyali değildir; kişisel çalışma notları niteliğindedir.
